SELÇUKLULAR DEVRiNDE ANTALYA

Antalya Selçukluların eline geçtikten sonra ticari gelişmesi yönünden çeşitli çalışmalar ve Venediklilerle ilk ticari anlaşma yapıldı. Kentte kültürel tesisler, camiler inşasına başlandı. Önce kaleler restore edilmiş ve bazılarına ekler yapılmış; ayrıca bazı bölümlerde yeniden kaleler, köşkler, köprüler, camiler, türbeler, medreseler, imaretler ve hanlar yanında Hadrianus Kapısının kuzey tarafındaki kule Selçuklular tarafından yeniden inşa edilmiştir. Bu arada rıhtım ve mendirekler yapılmış ve bir de tersane kurulmuştur. 40 yıla yakın Emir-üs-sevahil’lik ve Atabeylik yapan Ertokuş dan sonra bu göreve Bahaddin Mehmet Bey tayin edildi. 1276 yılında bunun ölümünden sonra Ebülmeali Bedreddin Ömer onun yerine geçti.

Bizans İmparatorları, Antalya’da Venedikli ve Cenevizli tüccarlara ticari olanaklar sağlamışlardı. Selçuklular, batılı tüccarlarla kendilerinden önce kurulmuş olan bu ilişkileri devam ettirdiler. Bu devirlerde Antalya çevresinin çeşitli ürünlerinden başka, Anadolu’nun yünlü, ipekli ve sırma işlemeli dokumaları, değerli halı ve kilimleri, Konya’nın şarapları, özellikle Isparta taraflarındaki ağaçlardan elde edilen ve Avrupa pazarlarında boyama ve yaldızlama işlerinde kullanılan adragan zamkı gibi birçok aranılan orman ürünleri ve buna karşılık Doğunun baharat ve buna benzer malları hep Antalya limanından geçiyordu. Hatta Konya’ya demiryolu yapılıncaya kadar bu kent, Orta Anadolu’nun Mısır ve Suriye ile ticaretine aracılık ediyor; limana yüzlerce gemi, kente binlerce deve kervanı birbiri ardı sıra girip çıkıyordu.

Alaeddin Keykubat Alaiye’yi (Alanya) fethedince, Antalya bu önemli limanın yanında ikinci dereceye düşmedi; aynı parlaklığını sürdürdü. Sultan Keykubat ve oğulları, Alaiye’de olduğu kadar, Antalya’daki saraylarında da kışı geçirmekten hoşlanırlardı. Sultan Keykavus’un bu defa ki zaptı, Antalya’nın beşinci kez bir Türk kumandanı tarafından alınışıdır. Bundan sonra hemen surlar, rıhtımlar onarıldı ve tersaneler kuruldu.

Artık bir donanma üssü olan Antalya, ayrıca Selçukluların Akdeniz donanmasının merkezidir. Bölge, “Melık’us-sevahıl veya Amır’us-sevahil’ adıyla an ilan bir valinin idaresindedir. Halk bunlara, sadece Sahil Beyi” demekle yetinmiş, bu kelime Bizans kaynaklarına “Salbeg” şeklinde geçmiştir. Antalya ve Alanya, Selçuklu Devleti ayakta durduğu sürece çok önemli birer liman görevi görmekte devam etmiş; Selçuklu hükümdarları Antalya ve Alanya’yı kışlık ikamet yeri olarak kullanmışlardır.

Selçuklu Devleti’nin 1299’da sona ermesi sonucu, bu bölge Hamidoğulları’nın ve daha sonra da Tekeli Oğulları’nın yönetimine geçmiş ve 1. Sultan Murat Hüdavendigar zamanında Osmanlılar tarafından Osmanlı Ülkesine katılmıştır.

ANTALYA’DA HAMİDOGULLARI BEYLİGİ

Selçuklu Devletinin yıkılmasından sonra Isparta ve Antalya arasındaki topraklar Teke Aşiretinin bir kolu olan Hamidoğulları’nın egemenliği altına geçmiştir. 14. yüzyılın başlarında Antalya’yı ele geçiren İlyasbeyoğlu Dündar Bey, burasını kardeşi Yunus Beye bıraktı.  

TEKEOĞULLARI BEYLİĞİ

Hamidoğulları, Selçuklular tarafından, Bizans sınırına yerleştirilen bir Uç Beyliği idi. Beyliğin kurucusu Feleküddin Dündar Bey, Hamid’in torunudur. Beyliğe, büyükbabasının adını vermiş kurduğu beyliğin sınırları, bütün göller bölgesini içine alacak kadar genişlemişti.

Dündar Bey’in idaresindeki Hamidoğulları Beyliği, yüzyılın başlarında o çevrede önemli bir rol oynadılar. Bazı kaynaklara göre Dündar Bey’in 15.000i süvari olmak üzere 30.000 kişiyi bulan bir kuvveti vardı.

İlhanlılar, Anadolu’yu egemenlikleri altına aldıkları zaman, Hamidoğulları da onlara katıldı. Fakat İlhanlılar’ın, Anadolu Genel Valisi olan Demirtaş, beylikleri yavaş yavaş yok etmeye başlamıştı. 1324 yılında Dündar Bey’in üzerine yürüyerek onu Antalya’da sıkıştırdı. 0 sırada Antalya, Yunus Bey’in oğlu Mahmud’un idaresinde bulunuyordu. Dündar Bey’in kardeşinin oğlu olan Mahmud, Demirtaş’a yaranmak için amcasını Demirtaş’a teslim etti. Demirtaş, Dündar Bey’i öldürttü ve beyliğin topraklarına egemen oldu. Antalya’yı da, Dündar Bey’i kendisine teslim ettiği için Mahmuda verdi.

Fakat, üç yıl sonra, 1327’de, Demirtaş, İlhanlı Hükümdarına isyan ederek Mısır’a kaçınca, Mahmud da Antalya da tutunamadı, o da Mısır’a kaçtı. Mısır’da Memluk Sultanı’nın huzurunda, amcazadesi, Dündar Bey’in oğlu İshak Bey’le yaptığı bir tartışma sonunda hapsedildi.

İshak Bey, daha sonra Anadolu’ya döndü ve Mısır’ın egemenliğinde Beyliği yeniden bir düzene soktu. Antalya’da ise Mahmud’un kardeşi Hızır Bey hüküm sürüyordu. Kaynakların bildirdiğine göre Hızır Bey, 12 kent ve 25 kaleye sahipti. Hızır Bey, onun yerine geçen oğlu Sinaneddin ve daha sonra da Dadı Bey’in zamanlarındaki olaylar bugün bilinmemektedir. Dadı Bey’den sonra Antalya Beyliği’ne Mahmud’un oğlu Müberizeddin Mehmet Bey geçmiştir.