Patara-Gelemiş Köyü Arkeolojik ve Doğal Sit Alanlarının korunması için aşağıda sıralanan önlem ve yaptırımların gerçekleştirilmesi zorunludur:

I. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanları; daha sağlıklı korunabilmeleri için bir "koruma çiti" ile çevrilmelidir.

Arkeolojik Sit'e (Ören yerine) girişin, güvenli  ve kontrol altına alınabilmesi için Phaselis Ören yerindeki uygulamada olduğu gibi, I. Derece Arkeolojik Sit'in başlangıcından ve Kurul kararlarında gösterilen "Köy Meydanı'nda" yapılması gerekmektedir.

I. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanlarındaki kaçak yapıların yıkılması ve ruhsat verilerek yapılan pansiyon, otel, motel gibi yapıların işletme ruhsatlarının iptal edilerek çalışmalarının engellenmesi ve yeni yerler gösterilerek yıktırılması önerilmektedir.

I. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı içinden geçen ve Antik Kenti ikiye bölen yolun acilen kaldırılması, deniz-plaj ilişkisinin Özlen-Çayağzı Mevkiinden oluşturulması gereklidir.

I. ve III. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanlarını koruma açısından tehdit eden yapılaşmanın önlenmesi ve I. Derece Arkeolojik Alanlardaki kamulaştırmanın da biran önce takas ile yapılması zorunludur.

III. Derece Arkeolojik Sit Alanı içinde kalan Gelemiş Köyüne acilen bir imar planı yapılmalıdır.

Özel Çevre Koruma Kurumu'nun III. Dereceye getirmek istediği yapı ve nüfus yoğunluğunun azaltılması önemlidir.

Yapılacak planlama çalışmalarının en az 1/1 000 ölçekte oluşturulması önerilmektedir.

Bundan böyle Arkeolojık ve Doğal Sit sınırları ile oynanmaması, kararlara güvenin oluşmasına olanak verecektir.

Koruma ile ilgili kararların oluşmasında; Koruma Kurullarının yörede toplanması, çözümlere yerinde varılması sağlıklı olacaktır.

Günlük kararların yerine, geleceğe dönük araştırma sonucu kararların üretilmesi , oluşabilecek sorunları en alt sınırda tutabilecektir.

Koruma eğitimine hız verilmesi, yöre insanı ile bire bir ilişkilerin oluşturulması, onların aydınlatılması, olası tehlikeleri önlemesi yönünden önemlidir.

Planlamanın amacını oluşturan koruma boyutunun kağıt üzerinde kalmamasının sağlanması gerekmektedir.

Çok başlı yetki ve yönetim kaosu en az düzeye indirilmeli, gerçekten özel bir koruma, yaşatma ve kollama birimi, bürokrasi ve politikadan arındırılmış, özerk bir yapıda oluşturulmalıdır.

Yöredeki arkeolojik değerler ile doğal değerlerin korunmasında çok önemli görevleri üstlenen kazı başkanı ve ekibinin küstürülmemesi, yöre ile aralarındaki sevgi ve saygının tekrar oluşturulması gereklidir.

Patara Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yeralan Xanthos Antik Kenti ile Letoon Kutsal Alanları; Antalya ve II. İzmir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurullarının ürettikleri karar içerikleri ışığı altında, her iki alanın bölgede en sorunsuz arkeolojik sitleri oluşturdukları görülmektedir.

Sürdürülebilir bir korumanın sağlanabilmesi için PÖÇK  Bölgesindeki uzun süreli kullanım projeksiyonları paralelinde elde edilebilecek bütüncül bir koruma -kullanım - gelişme planlamasının tüm disiplinlerce ortak olarak saptanması yönetim programının ana felsefesi olmalıdır.

ÖNERİ VE ÇÖZÜMLER

5.1. Patara Antik Kenti Ve Gelemiş Köyü Üzerine Gözlemler 

  Öneriler ve Çözümler:

·      Çoban-hayvancılık kültüründen yerleşik düzene geçiş. Göçer-yörük        

 yaşamının, çadır kültüründen yapılaşmaya geçiş. tarımsal uğraşı. deniz ve  balıkçılık

·      18.4.1947 yılında Ovagelemiş Köyü'ne bağlı bir birim oluyor.

·      1950'li yıllara dek çadır yaşamı ve yavaş yavaş yerleşik düzene geçiş ve taş ve çamurdan evlerin doğaya uyumlu bir biçimde yapılmaya başlanması. Zeytincilik devlet gözetiminde üretime alınmak ister.

·      1972'de tapu kadastro müdürlüğü Gelemiş Köyünde

Tapular güncelleşir, köylü yavaş yavaş güçlü toprak sahibi olur.

Gelemiş Köyü'nün devlet yönetiminde tanınması                               

·      14.11.1962 tarihinde Ovagelemiş'ten ayrılır ve ayrı bir köy statüsüne kavuşur, muhtarlık olarak daha çok tüzel kişilik vardır.                                              

·      1965-1980 yılları arasında sakin bir köy.    1980-1985 yılları arasında köy nüfusunda artma görülür. Turizm Bakanlığı teşvik ve II. konuta verdiği plansız olanaklar.   

·      Ortalama 260 kişinin yaşadığı ve 40-45 konutun olduğu bir köy,1980 yılında 209'a düşen nüfus,1985'te 355 ve 1990 yılında 654'e yükselir.1990'daki nüfus artışı II. konut ve turizme yönelik yapılaşma.

·      Patara Antik Kenti ve Gelemiş Köyünde kaçak yapılaşma 1983 - 1988 yılları arasında hızını artırıyor. Özel Çevre Koruma Bölgesi ilanından sonra sit alanları üzerine spekülasyonlar başlıyor.                                                 

·      I. Derece Arkeolojik Sit Alanları dışındaki anıtsal kalıntılara yeteri               

 ilgi başlangıçta gösterilmemiş.                 

·      Gürlen Orman yolu açımı sırasında Arslanlı Mezar'ın yıkımı. III. Derece Sit alanları içindeki anıtsal kalıntıların koruma altına alınması 8.9.1994 gün ve 2298 sayılı Kurul Kararı : tonozlu yapı, (tek yapı, kısık mevkisi), anıt mezar (köyiçi)

·      Yörede koruma görevlerini çeşitili yasa ve kanun hükmünde kararnamelerle üstlenen kurumlar arasında eşgüdüm oluşamamış.                     

Kültür Bakanlığı, Özel Çevre Koruma Kurumu, Turizm Bakanlığı, Orman Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Yerel Yönetim ve İl Yönetimi arasında çokbaşlılık.

·      2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası ile 3386 Sayılı Yasa ile değişim. - KHK. No. 383 Özel Çevre Koruma Kurumu. Yetki Kargaşası.

Yasa ve Kararnamelerin birbirlerine güven duymamaları, yetki kavgaları.

·      Özel Çevre Koruma Kurumu Patara (Gelemiş Köyü) için 1990 sonrası nüfus

büyümesini 5000 cıvarında planlıyor.      

·      I. ve II. Derece Sit Alanlarına olan yoğun ilginin etkin olarak başlaması.

Orman yağmalanması, "zilliyet" yasası arkasına gizlenerek devlet ormanlarının sit alanları içinde satışı-gasp edilişi.                                                                   

·      Devlet arazileri ile zilliyetli alanların irdelenmesi için gerekli önlemler

·      Kadastro işlemlerinin yapılması

·      Altyapı sorunları                                              

·      Sağlıksız nüfus ve konut artışı alışkanlıkların engellenmesi,

·      Kurul kararlarının uygulanması,

·      Kaçak yapılaşmaların yıktırılması,

·      Plan çalışmalarına hız verilmesi,

·      Bekçi kadrolarının çoğaltılması,

·      I. Derecedeki kişi kullanımına yeni bir çözüm getirilmesi, sit alanları içindeki arazi tarla-bahçe vb.  taşınmazların kamulaştırılması - takas olayının işletilmesi

·      Özel Çevre Koruma Kurumu'nun III. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı içinde koruma sınırlarının bundan böyle çizilmesi, 1/1000 ölçekteki III. Derecede yapmak istediği planlardaki korumacılık anlayışının yetersizliği.

·      Arkeolojik- tarihsel kirliliğin artması, Siyasi otorite, bölgesel ilişkiler, eşgüdüm, olanaklarından güven, sorumluluk, inandırıcılık kavramlarının yitirilmesi,

·      Gelemiş-Patara'nın tarihsel ve doğa dolayı hareketlilik kazandığının bilinmesi

Patara Antik kenti'nin yağmalanmasına, tahribine imkan verir.

·      Sade halk ile devlet birim ve kurullarının biraraya getirilmesi, güven ortamının oluşması, devletin varolduğunun bilinmesi ve          sözünde durması. tarih-doğa ikilisinin öneminin yöresel halka anlatılması-halkın eğitilmesi.

·      Devlet birimlerinin yetkilerinin çok dağıtılmaması- aktörlerin sayı ve görev yönünden azaltılması.Yasalarla çizıimiş görevlerin bir karmaşa içinde olduğu yetki kavgalarının yöreye ve yaşayana olumsuz etki yaptığı görülür.

·      Koruma Yasaları ile Özel Çevre Koruma Kurumu kararname içerikli yaptırımlarının birbirlerine uyumlu hale getirilmeleri, yönetmelik ve ilke kararlarına saygının tekrar  oluşmasının sağlanması. Ancak koruma o zaman sağlık kazanır

·      Tarımın özendirıimesi, zeytincilik için    ancak devlet bu girişiminde arzuladığı başarıya  yatırımlar. ulaşamıyor. halkın, köylünün tembelliği.örtü altı tarım.

·      Ekonomik yönden balıkçılık önemli girdi. Kolaya yöneliş, iklimin verdiği tarımsal olanaklar.                                                            

·      Tapu işlemlerinin verilişi sırasındaki kimi dedikodular. Verilen tapu işlemlerinin tekrar irdelenmesi olası hataları giderebilir

·      Devlet köyüne uzun yıllar sahip çıkmaz. Tarihsel süreç ilk kez 1978 yılında GEYAK kararı ile Gelemiş Köyü devlet katında varolduğunu kanıtlar.                  

Tarih ve doğanın sunumlarının gündeme gelmesi (1985) ile devletin kıyı ilgisi

sağlıksız bir biçimde başlar.

·      1980 yılı sonrası çıkarılan Turizmi Teşvik ve Toplu Konut Yasaları ile Patara'ya ilk yatırımcı 1984 yılında gelir. 1985 yılında köy muhtarı otel inşaatına başlar. 1986'da ilk pansiyon açılır. 1988 yılında Patara'da pansiyon sayısı 8'e yükselir. Dış turizm (Sun-Med, Turkish Delight ve ılg) şirketlerinin acımasız yaptırımları

·      Sit alanlarına tehditlerin başlaması Eski Eserler  ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün ilgisizliği, 1983-88 arasında koruma ile ilgili bir karar yok. müze ve Bayındırlık-İskan devrede.

·      Avanslı turizm başlaması ısmarlama konaklama tesislerinin yaptırılması. Turizm Bakanlığı nerede?

·      (1989) 1000 yatak kapasiteli turizm köyüne dönüşüm. Sit yağmalanması yoğunlaşır. (1988)

·      Görsel kirlenmeye hız kazandırılıyor. Çevre     kat adeti artıyor, alanlar küçülüyor. Özel Çevre Koruma Kurumu, Özel Koruma Bölgesi ilan ederken, sözkonusu karar ile I. derece sit tehdit altına giriyor. Birinci maddesi amacına uymalı.

·      Orman Bakanlığı eğer kendi mallarını   sahiplenirse   I. ve III. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit, I. ve III. Derece Arkeolojik alanlarının Milli Park kapsamı altına

alınması çözüm için olumlu bir adım olabilir. İvme ve sağlık kazandırır.                 

·      I. ve III. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanlarına olan tecavüz ve işgaller önlenebilir.  Ancak bugüne kadar yeni bir kadastro   çalışması yapılmamış. devlet görevi olmasına rağmen.

·      I. Derece ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanlarına yapısal olarak (fosseptik- su getirme) tecavüzler, atık sorunlarının önlenmesi, Granarium önündeki çöplüğün kaldırılması, Granarium'un tahribi-kirlenmesi. I. Derece Arkeolojik Sit Alanı sınırına çöp dökümünün önlenmesi,  patara lagün'ünün korunması.

·      Kurul Kararlarına karşın kimi yasal olmayan girişimlerin devamının önlenmesi.

      GENEL KAYNAKÇA

·      akurgal, e.; grıechısche relıefs des vı. jahrhunderts aus lykıen, berlın, 1941.

·      akurgal, e.; phrygısche kunst, ankara, 1955.

·      akurgal, e.; dıe kunst anatolıens von homer bıs alexander, berlın, 1961.

·      akurgal, e.; ancıent cıvılızatıons and ruıns of turkey, istanbul, 1969.

·      "lıkya lahıtlerı", arkeolojı ve sanat dergısı 8-9, s. 21 vdd., 1980.

·      bayburtluoğlu, c., lykıa, ankara, 1981.

·      bean, g.e.; "notes and ınscrıptıons from lycıa", jhs 68, s. 40 vdd, 1948.

·      bean, g.e.; "dıe lage von phellos", anzwıen 99, s. 49 vdd, 1958.

·      bean, g.e.; "report on a journey in lycıa 1960", anzwıen 99, s. 4 vdd, 1962.

·      bean, g.e., harrıson, r.m.; choma in lycıa, jrs 57, s. 40 vdd, 1967.

·      bean, g.e.; journeys in northern lycıa 1965-1967, denksehrwıen 104, 1971.

·      bean, g.e.; lycıan turkey, london, 1978.

·      beaufort, f.; karamanıa or a brıef descrıptıon of the south coast of asıa mınor, 1817.                    (almanca baskısı: karamanıen oder beschreıbung der südküste von kleınasıen                    von f. beaufort, weımar, 1821.)

·      benndorf, nıemann; reısen im südwestlıchen kleınasıen, bd 1.: reısen in lykıen und               karıen, wıen, 1884.

·      benndorf, öjh 2; über den ursprung der gıebelaktorıen, s.1 vdd, 1899.

·      benndorf, nıemann; das heroon von gjölbaschı-trysa, wıen, 1889.

·      chılds, w.a.p.; prolegomena to a lycıan chronology: the nereıd monument from                           xanthos, oprom 9, s.105 vdd, 1973.

·      chılds, w.a.p.; prolegomena to a lycıan chronology ıı: the heroon from trysıa,                         s. 281 vdd, ra,1976. 9, s.105 vdd, 1973.

·      choısseul, gouffıer; voyage pıttoresque de la grèce, bd.ı. parıs, 1782.

·      demargne, p., coupel, p., prunet, p.; fouılles de xanthos, tome ı, les pılıers                        funéraıres, parıs, 1958.

·      demargne, p., coupel, p., prunet, p., laroche, e.; fouılles de xanthos,                         tome v, les pılıers funéraıres, parıs, 1958.

·      eıchler, f.; dıe relıefs des heroon von gjölbaschı-trysa, wıen, 1950.

·      evans, a.; the palace of mınos at knossos, london, 1921.

·      fellows, c.; a journal wrıtten durıng an excursıon in asıa mınor 1838, london, 1839.

·      fellows, c.; dıscoverıes in lycıa, london, 1841.

·      fellows, c.; travels and researches in asıa mınor, london, 1852.

·      fellows, c.; coıns of ancıent lycıa before the reıgn of alexander wıth an essay on the             relatıve dates of the lycıan monuments in the brıtısh museum, london, 1855.

·      kst xvıı, 2, 1995, 159 ff., f. ışık, patara 1994.

·      kst xvı, 2, 1994, 253 ff., f. ışık, patara 1993.

·      kst xv, 2, 1993, 279 ff., f. ışık, patara 1992.

·      kst xıv, 2, 1991, 385 ff., f. ışık, patara 1991.

·      kst xııı, 2, 1990, 235 ff., f. ışık, patara 1990 etkınlıklerı.

·      kst xıı, 2, 1989, 29 f., f. ışık, patara 1989.

·      kst xı, 2, 1988, 1f., f. ışık, patara 1988.

·      kst xı, 2, 1988, 177 ff., c. le roy, travaux et restauratııons au letoon et à xanthos en                      1988, patara 1994.

·      kst xıı, 2, 1989, 75 ff., c. le roy, xanthos-letoon, 1994.

·      kst xv, 2, 1992, 303 ff., c. le roy, actıvıtés de la mıssıon archéologıque françaıse de                    xanthos-letoon en 1991 et 1992.

·      idıl, v.; lıkya lahıtlerı, ankara, 1985.

·      kalınka, e.; tam (tıtulı asıae mınorıs) ı., 1901.

·      kalınka, e.; tam (tıtulı asıae mınorıs) ıı., 1920.

·      kjeldsen, k., zahle, j.; lykısche gräber, s. 312 vdd, aa. 1975.

·      kleeman, ı.; der strapen-sarkophag aus sıdon, ıstforsch bd. 20, 1958.

·      kleıner, g.;hellenıstısche sarkophage in kleınasıen, ıstmıtt 7, 1957.

·      kurtz, d.c.; boardman, j.; greek burıal customs, london, 1971.

·      hansen, e.; le temple de léto au létoon de xanthos, 323 ff., ra 1991.

·      lethaby, w.r.; "myra and lycıan sculpture", antıquıtıes of ıonıa v kap. ııı., 1915.

·      levıe, c.; les pılıers, un exemple d'archıtecture funéraıre en lycıe, travaux de la faculté                       de phılosophıe et lettres de l'unıversıté catholıque de louvaın - vı sectıon                     d'archéologıe et d'hıstoıre de l'art -ı, 1970.

·      martın, r.; le monument des néréıdes et l'archıtecture funéraıre, s. 327 vdd, ra 1971.

·      metzger, h.; zur forschunggeschıchte in lykıen

·      metzger, h.; anatolıen ıı, genf, 1969.

·      nıemann, g. "das nereıden monument in xanthos", versuch eıner wıederherstellung, etc.                 wıen, 1921.

·      petersen, e., von luschan f.; reısen im südwestlıchen kleınasıen, bd. ıı, reısen in lykıen, mılyas und kıbyratıs, wıen 1889.

·      le roy, c.; de dıdymes à xanthos, "mémorıale erol atalay", s. 101 ff., izmır 1991.

·      le roy, c.; le développement monumental du letoon de xanthos, s. 341 ff., ra 1991,               s.255 ff. re. xvııı, patara (g. radke), re. ıx a2, xanthos in lykıen                                    (demargne-metzger).

devamı için tıklayın »»»